Select Page

ฝ้า (Melasma) คือ ผื่นที่มีลักษณะเป็นปื้นสีคล้ำสีดำ หรือน้ำตาลอ่อน บนใบหน้า มักเกิดบริเวณ หน้าผาก ดั้งจมูก คาง โหนกแก้ม ฝ้าจะเป็นเท่ากันทั้งสองข้าง พบได้บ่อยในชาวเอเชียที่โดนแสงแดดแรง และส่วนใหญ่เป็นช่วงวัยกลางคน ประมาณอายุ 30-40 ปี พบฝ้าในผู้หญิงมากกว่าผู้ชายหลายเท่า ฝ้ามีผลต่อความสวยงาม ไม่มีอันตรายต่อสุขภาพ จึงอาจปล่อยไว้ก็ได้เช่นกัน

ปัจจุบัน การรักษาฝ้าให้หายขาด ถือว่าเป็นเรื่องยาก คนไข้บางรายทำการรักษาทุกรูปแบบ ทั้งยา กรดผลไม้ ครีม ไปจนถึงเลเซอร์แล้ว อาการไม่ดีขึ้นเลยก็มี และบางรายเกิดผลเสียทางผิวหนังมากขึ้น จึงถือเป็นโรคผิวหนังที่รักษายากมา

 

สาเหตุการเกิดฝ้า

หลักๆ เกิดจากการเซลล์เมลาโนไซท์ (Melanocyte) ใต้ชั้นผิวหนังกำพร้าถูกกระตุ้นจากสิ่งเร้าภายนอก ทำให้สร้างจำนวนเม็ดสีเมลานิน ที่บริเวณผิวหนังซึ่งถูกกระตุ้นด้วยปัจจัยต่างๆ ภายนอก เช่น ถ้าโดนแสงแดดมาก จนร่างกายกระตุ้นเกิดฝ้า เรียกว่า “ฝ้าแดด” แต่อาจมีสาเหตุอื่นๆ เข้ามาเกี่ยวข้อง เรียกชื่อตามเหตุที่ทำให้เกิด เช่น ฝ้าฮอร์โมน

  1. แสงอัลตราไวโอเลต UVA และ UVB ที่มีอยู่ในแสงแดด ในปริมาณที่มากเกินไป
  2. ฮอร์โมนเพศหญิง อย่าง เอสโตรเจน ซึ่งพบบ่อยในช่วงที่ทานยาคุมกำเนิดและช่วงตั้งครรภ์
  3. พันธุกรรมและเชื้อชาติ จากงานวิจัยพบว่า คนเอเชียเป็นฝ้าง่ายกว่าทวีปอื่น ส่วนใหญ่เป็นคนในครอบครัวเดียวกัน
  4. ความเครียด อารมณ์มีผลต่อการหลั่งฮอร์โมน ที่กระตุ้นฝ้าให้รุนแรงขึ้น
  5. เลเซอร์และเครื่องสำอางบางชนิด กระตุ้นให้ฝ่าเข้มขึ้นได้ การทำเลเซอร์หน้าใสตามคลินิก จึงควรพิจารณาประสบการณ์ของแพทย์และทีมงาน
  6. อายุที่มากขึ้น จนเซลล์เมลาโนไซท์ ทำงานผิดปกติ

 

การรักษาฝ้า

ถึงจะรักษายาก ต้องใช้เวลานานกว่าโรคผิวหนังทั่วไป แต่สามารถรักษาด้วยหลายๆ วิธีร่วมกันได้

  1. แก้ที่ต้นเหตุ เช่น ฝ้าแดด ควรเลี่ยงและป้องกันแสงแดดด้วยครีมกันแดด ควรมีค่า  SPF  ตั้งแต่  30  ขึ้นไปซึ่งช่วยลดรังสี UVA และ UVB ได้ และอาจเลือก SPF 60 ในกรณีที่ต้องอยู่กลาง
  2. ทำให้ฝ้าจางลงโดยการใช้สารที่ทำให้ผิวขาวขึ้น จากยาหลายชนิดที่ปรับสีผิวได้
  3. ใช้กรดสารเคมีอ่อนๆ หรือ เลเซอร์ ทำให้ฝ้าจางเร็วขึ้น เล็งกำจัดเม็ดสีที่อยู่ด้านบนหลุดออกไปทีละส่วน

การรักษาฝ้าควรให้แพทย์ด้านผิวหนัง ผู้มีประสบการณ์และความชำนาญ เพราะอาจเกิดผิวลอก และผิวไหมได้ และต้องติดตามผลในการรักษาอย่างใกล้ชิด

หลังรักษาจนจางลง หรือ ฝ้าหาย ควรเลี่ยงการกระตุ้นจากสาเหตุเดิม โดยเฉพาะ ฝ้าแดด ที่มีโอกาสกลับมาเป็นอีกครั้งได้ง่าย